Η Θεσσαλονίκη πρωτοπορεί στις μεταμοσχεύσεις, αλλά πολλά πρέπει ακόμα να γίνουν σε εθνικό επίπεδο

Οι μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων και ιστών στην Ελλάδα δεν έχουν  προσεγγίσει ακόμα τα αριθμητικά επίπεδα των προηγμένων χωρών  κυρίως λόγω της  έλλειψης μοσχευμάτων. Η αναλογία δωρητών ιστών κι οργάνων ανά εκατομμύριο πληθυσμού στην Ελλάδα ανέρχεται μόλις σε 3,7 δωρητές. Την ίδια στιγμή ανέρχεται η συγκεκριμένη αναλογία   στην Ισπανία σε 35,7, στην Κροατία σε 35,1 και στην Πολωνία σε 15,5 δωρητές.

Οι εν αναμονή ασθενείς για νεφρικό μόσχευμα στην Ελλάδα ανέρχονται σε 1.200 ανθρώπους. Σε 11.000 υπολογίζεται ο αριθμός των ασθενών, οι  οποίοι βρίσκονται υπό αιμοκάθαρση με τεχνητό νεφρό. Η  μέση δαπάνη νοσηλείας ανά έτος και ανά νεφροπαθή  «αγγίζει»  τα  40.000 ευρώ.

Οι εν αναμονή ασθενείς στην Ελλάδα για άλλα μοσχεύματα υπολογίζονται περίπου σε 150 για ηπατικό μόσχευμα, σε 40 για καρδιακό μόσχευμα και σε 600 για μόσχευμα του κερατοειδούς χιτώνα.

Πρόκειται για διαπιστώσεις, στις οποίες κατέληξε η διάσκεψη πενήντα οκτώ διοικητών Νοσοκομείων, καθηγητών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου ( Α.Π.Θ.), διευθυντών Κλινικών και Εργαστηρίων του Εθνικού Συστήματος Υγείας ( Ε.Σ.Υ.), στελεχών δημόσιων υπηρεσιών και εκπροσώπων φορέων ή  οργανώσεων που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 12 Ιουνίου 2018  στη Θεσσαλονίκη. Όλοι αυτοί οι φορείς  εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα με τις μεταμοσχεύσεις και συμμετείχαν στη διάσκεψη, η οποία έγινε μετά από πρωτοβουλία της Κοσμητείας της Σχολής Επιστημών Υγείας του Α.Π.Θ.

Οι συμμετέχοντες διαπίστωσαν πως οι  μεταμοσχεύσεις ιστών και οργάνων αποτελούν μια κατάκτηση της ιατρικής επιστήμης, που παρέχει τη δυνατότητα σε μεγάλο αριθμό χρονίως πασχόντων να τύχουν όχι μόνο παράτασης, αλλά και ποιότητας ζωής. Το δεδομένο ότι οι μεταμοσχεύσεις δεν αντιβαίνουν στις αρχές του ανθρωπισμού και στις παραδόσεις της κοινωνίας, συνδυαστικά με τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν, τις καθιστούν απόλυτα αποδεκτή θεραπευτική μέθοδο.

Επίσης, συμφώνησαν πως τα  οφέλη που προκύπτουν από τις μεταμοσχεύσεις ιστών και οργάνων είναι ηθικά, κοινωνικά, οικονομικά και άλλα . Αφορούν, δε, στους ασθενείς  στις οικογένειές τους,  και στην κοινωνία ευρύτερα.

Για τη  Θεσσαλονίκη διαπιστώθηκε πως  είναι πρωτοπόρα σε πανελλήνιο επίπεδο  στο πεδίο των μεταμοσχεύσεων. Η πρωτοπορία αυτή συνδέεται με:

α) Την πραγματοποίηση των πρώτων στην Ελλάδα μεταμοσχεύσεων νεφρού από ζώντα και πτωματικό δότη, ήπατος, καρδιάς – πνευμόνων και ακουστικών οσταρίων. Συνδέεται, επίσης, με την ίδρυση και τη λειτουργία μέχρι  και σήμερα της πρώτης «Τράπεζας Οργάνων». Συνδέεται  και με την ίδρυση –  δραστηριοποίηση της «Ένωσης Δωρητών Οργάνων Σώματος – Ε.Δ.Ο.Σ.Α.» που εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη Οργάνωση διάδοσης του θεσμού της δωρεάς οργάνων στη χώρα.

β)Την πραγματοποίηση των πρώτων στην Ελλάδα Μεταμοσχεύσεων Αιμοποιητικών Κυττάρων (Μ.Α.Κ.) στη Μονάδα Μ.Α.Κ. της Αιματολογικής Κλινικής του νοσοκομείου «Γεώργιος Παπανικολάου».

γ) Το  γεγονός ότι στο «Κέντρο Μεταμοσχεύσεων Βορείου Ελλάδος», που εδρεύει στο Γ.Ν.Θ. «Ιπποκράτειο»  διενεργούνται οι περισσότερες μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων στην Ελλάδα σε ετήσια βάση. Το ίδιο ισχύει και για τη Μονάδα Μ.Α.Κ.  της Αιματολογικής Κλινικής του νοσοκομείου «Γεώργιος Παπανικολάου», η οποία έχει αποκτήσει διεθνή εμβέλεια και αναγνώριση με τις επιδόσεις και τα επιτεύγματά της.

Στη διάσκεψη ειπώθηκε το Π.Γ.Ν.Θ. «ΑΧΕΠΑ» λειτουργεί εδώ και τριάντα χρόνια η μοναδική Τράπεζα Οφθαλμών σε ελληνικό δημόσιο νοσοκομείο.  Η Τράπεζα  Οφθαλμών έχει τροφοδοτήσει μέχρι και σήμερα μοσχεύματα για την πραγματοποίηση 1.500 μεταμοσχεύσεων κερατοειδούς χιτώνα του οφθαλμού!

Το 85% των μοσχευμάτων του  κερατοειδούς χιτώνα στην Ελλάδα προέρχεται από Έλληνες δότες, ενώ το 15% εισάγεται από το εξωτερικό έναντι μέσου κόστους 3.000 ευρώ, που κάλυπταν   – μέχρι  και πρότινος –   οι ίδιοι οι ασθενείς.

Σημαντική πηγή εξασφάλισης μοσχευμάτων σε διεθνές επίπεδο είναι οι «Μονάδες Εντατικής Θεραπείας – Μ.Ε.Θ.» των Γενικών Νοσοκομείων. Ωστόσο,  φαίνεται ότι  στην Ελλάδα η συγκεκριμένη πηγή είναι ελλειμματική με λίγες εξαιρέσεις στις οποίες συγκαταλέγονται οι Μ.Ε.Θ.  των νοσοκομείων της Θεσσαλονίκης «Γεώργιος Παπανικολάου», «Παπαγεωργίου» και «ΑΧΕΠΑ».

«Τα προβλήματα και οι υστερήσεις οφείλονται στο γεγονός ότι ποτέ στη Ελλάδα  δε  διαμορφώθηκε μία συνολική πολιτική ανάπτυξης των μεταμοσχεύσεων από τις κυβερνήσεις, μόνο αποσπασματικά μέτρα λαμβάνονται κατά καιρούς.

Πόσες Μονάδες μεταμοσχεύσεων χρειαζόμαστε ανά όργανο και ιστό στη χώρα μας,  και ποια είναι η γεωγραφική έδρα τους; Ποια  θα πρέπει να είναι η στελέχωσή τους, καθώς και των εργαστηρίων ιστοσυμβατότητας και των Μ.Ε.Θ.; Είναι σημαντική η έλλειψη επαρκούς προσωπικού διαχρονικά.

Οι συμμετέχοντες πρότειναν να διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική ανάπτυξης των Μεταμοσχεύσεων από το Υπουργείο Υγείας. Φωτογραφία: Γιάννης Τσουφλίδης

Ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων (Ε.Ο.Μ.) κάνει ό,τι μπορεί, όμως είναι υπό-στελεχωμένος και δε  διαθέτει τις εξειδικεύσεις των στελεχών που απαιτούν οι καιροί, καθώς και οι ανάγκες. Επίσης, δε  διαθέτει γενικό διευθυντή, βασίζεται κατά πολύ στις δυνατότητες, υποκειμενικές και αντικειμενικές  του προέδρου, ο οποίος ασκεί ταυτοχρόνως και τα ιατρικά καθήκοντά  του,  στο χώρο της  εργασίας του», διαπίστωσαν οι συμμετέχοντες, οι οποίοι πρότειναν  τα εξής:

1.Να διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική ανάπτυξης των Μεταμοσχεύσεων από το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τον Ε.Ο.Μ,. τα κέντρα μεταμόσχευσης και τους φορείς επιστημόνων –  ασθενών. Η πολιτική αυτή θα πρέπει  να περιλαμβάνει:

α) Στόχους, τρόπους, μεθόδους και μέσα αύξησης των μεταμοσχεύσεων και κάλυψης των Ελλήνων ασθενών. Ιεράρχηση των βημάτων.

β) Δημιουργία κατάλληλης Οργανωτικής δομής και επαρκούς υποδομής και εξοπλισμού πανελλαδικά, ενίσχυση του  Ε.Ο.Μ.  και όλων των περιφερειακών δομών του, καθώς  και των ιατρικών τμημάτων που εμπλέκονται στις μεταμοσχεύσεις. Αξιοκρατική επιλογή του κατάλληλου προσωπικού.

γ) Σταθερούς και συγκυριακούς στοχευμένους τρόπους διάδοσης της σημασίας των μεταμοσχεύσεων και της δωρεάς οργάνων και ιστών προς το υγειονομικό προσωπικό, τα παιδιά, τους χώρους εργασίας, κ.ο.κ.

2.Ο θεσμός της δωρεάς οργάνων θα  πρέπει να υιοθετηθεί πρωτίστως από το ιατρικό –νοσηλευτικό σώμα, το οποίο στη συνέχεια πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της διάδοσής του. Αυτό μπορεί να γίνει  με τη συνδρομή  των οργανώσεων – συλλόγων και υπό το συντονισμό της αρμόδιας κρατικής υπηρεσίας.

Για τη  συγκεκριμένη προσπάθεια  είναι καθοριστικός ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με την προβολή εύστοχων κοινωνικών μηνυμάτων, την οργάνωση ενημερωτικής εκστρατείας για το συγκεκριμένο θέμα, καθώς και τη συμμετοχή σε ενημερωτικές – ψυχαγωγικές εκπομπές.

Σε κάθε περίπτωση, ο ρόλος των δημοσιογράφων θα  είναι καταλυτικός για την επιτυχή έκβαση των παραπάνω δράσεων στον τομέα της ενημέρωσης και γι’ αυτό προτείνεται η προσέγγισή τους,  για τη διοχέτευση –  διαχείριση της ιατρικής πληροφορίας.

3.Ενίσχυση σε προσωπικό και υποδομές του «Κέντρου Μεταμοσχεύσεων Βορείου Ελλάδος» του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, της «Μονάδας Μεταμοσχεύσεων Αιμοποιητικών Κυττάρων» και της Δημόσιας Τράπεζας Ομφαλιοπλακουντικού Αίματος του νοσοκομείου «Γεώργιος Παπανικολάου»,  και της Τράπεζας Οφθαλμών του νοσοκομείου «ΑΧΕΠΑ» και του Εργαστηρίου Ιστοσυμβατότητας του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου.

4. Ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου των μεταμοσχεύσεων για την κάλυψη κενών που μπορεί να δημιουργούν προβλήματα δεοντολογικής φύσης. Έμφαση στην ιχνηλασιμότητα και την εποπτεία από τις αρμόδιες αρχές. Ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ.  να καλύπτει οικονομικά το κόστος εισαγωγής όλων των ιστών προς μεταμόσχευση.

5.Αναδιοργάνωση,επαρκής στελέχωση και λειτουργία με νομική υπόσταση, καθώς  και οργανόγραμμα του «Γραφείου Συντονισμού Μεταμοσχεύσεων Βορείου Ελλάδος».

Στο τέλος της διάσκεψης αποφασίστηκε οι συνεδριάσεις των φορέων της Θεσσαλονίκης να συνεχιστούν και να λειτουργήσει ολιγομελές αντιπροσωπευτικό όργανο.

 

 

 

Πηγή: https://www.typologos.com/οι-μεταμοσχεύσεις-συμπαγών-οργάνων/