Την έγκριση υπογραφής προγραμματικής σύμβασης με το Α.Π.Θ. ύψους 150.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.) αποφάσισε η μητροπολιτική επιτροπή Θεσσαλονίκης. Σκοπός της σύμβασης είναι η διενέργεια μελέτης από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο για τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει το θαλάσσιο παράκτιο μέτωπο της δυτικής Θεσσαλονίκης.

Η περιοχή που θα μελετηθεί και θα εξεταστεί από τους επιστήμονες με συγκεκριμένες μεθόδους περιλαμβάνει μια έκταση από τον 6ο προβλήτα του λιμανιού μέχρι το Καλοχώρι, τη λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου και την περιοχή των βυρσοδεψίων. Η έκταση υπολογίζεται σε 6,53 τετραγωνικά χιλιόμετρα και έχει περίμετρο 1,4 χιλιόμετρα.

Με βάση τα αποτελέσματα της έκθεσης που θα κρατήσει περίπου ένα χρόνο θα αξιολογηθεί ο βαθμός υποβάθμισης και θα προταθούν τρόποι αποκατάστασης των περιοχών αυτών.

 

Τι αναφέρει η σύμβαση

Αντικείμενο της παρούσας σύμβασης είναι η διενέργεια έρευνας για τον ακριβή προσδιορισμό του βαθμού και τύπου υποβάθμισης των εδαφικών οικοσυστημάτων στο Δυτικό Μέτωπο Θεσσαλονίκης. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής θα προταθούν έργα αποκατάστασης των εδαφικών οικοσυστημάτων τα οποία θα επαναφέρουν τις λειτουργίες των εδαφών της περιοχής στο επιθυμητό επίπεδο αναφοράς με στόχο την προστασία και στήριξη των οικοσυστημάτων, την ομαλή στήριξη της τροφικής αλυσίδας και εν τέλει τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας.

Αναλυτικότερα  θα υλοποιηθούν τα εξής:

α. Δειγματοληψίες και μετρήσεις πεδίου για τον ακριβή προσδιορισμό του βαθμού υποβάθμισης
1. Θα υλοποιηθεί σχεδιασμός κατευθυνόμενης δειγματοληψίας εδαφών σύμφωνα με τα αποτελέσματα του έργου Terra-Med.
2. Θα υλοποιηθεί αντιπροσωπευτική δειγματοληψία εδαφών ανά ζώνη υποβάθμισης με βάση την ανάλυση δορυφορικών εικόνων και με πυκνότητα τέτοια ώστε να αξιολογηθεί με μεγάλη ακρίβεια το μέγεθος υποβάθμισης των εδαφών ανά ζώνη.
3. Ο αριθμός των σημείων δειγματοληψίας θα είναι τουλάχιστον 50 ανά ζώνη υποβάθμισης.
4. Τα δείγματα θα λαμβάνονται στη διάστρωση 0-30cm.
5. Επιπλέον σε επιλεγμένα σημεία θα πραγματοποιηθούν λήψεις εδαφικού πυρήνα βάθους (0-90cm). Από κάθε πυρήνα εδάφους θα λαμβάνονται εδαφικά δείγματα από τρεις εδαφικές διαστρώσεις (0-30cm, 30-60cm και 60-90cm). Δειγματοληψίες εδαφικού πυρήνα θα πραγματοποιηθούν σε τουλάχιστον 30 σημεία στη συνολική περιοχή μελέτης.
6. Όλα τα δείγματα θα αναλυθούν τουλάχιστον για τις εξής ιδιότητες: μηχανική σύσταση, pH, EC, οργανικός άνθρακας, οργανική ουσία, κάδμιο, χρώμιο, μόλυβδος, χαλκός, ψευδάργυρος, οξείδια του σιδήρου, λίπη και έλαια. Θα δημιουργηθεί αρχείο δειγμάτων. Από κάθε  δείγμα θα λαμβάνεται δύο υποδείγματα, το ένα για τις αναλύσεις και το άλλο για φασματικές μετρήσεις και αποθήκευση σε περίπτωση που χρειαστεί να γίνει επαναληπτική μέτρηση. Η λήψη των φασματικών υπογραφών θα πραγματοποιηθεί στο εργαστήριο με βάση ένα προκαθορισμένο πρωτόκολλο μετρήσεων, ούτως ώστε να καταγραφεί η φασματική υπογραφή του κάθε δείγματος στο ορατό και εγγύς υπέρυθρο (350-2500 nm).
7. Επιπλέον, θα ληφθούν από τουλάχιστον 75 διαφορετικά σημεία ανά ζώνη υποβάθμισης φασματικές υπογραφές. Με βάση ένα μοντέλο συσχέτισης δεδομένων, που συσχετίζει τις φασματικές υπογραφές με τις εδαφικές ιδιότητες, το οποίο θα αναπτυχθεί από τα δεδομένα του έργου Terra-Med αλλά και του παρόντος έργου, θα υπολογιστούν οι εδαφικές ιδιότητες των επιπλέον δειγμάτων.
8. Με βάση τα αποτελέσματα των αναλύσεων θα αξιολογηθεί ο τύπος υποβάθμισης, ο βαθμός υποβάθμισης, καθώς και η εδαφική διάστρωση στην οποία παρουσιάζεται η υποβάθμιση.
9. Θα παραδοθεί στην «Π.Κ.Μ», ενδιάμεσο παραδοτέο με τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε κατά τη δειγματοληψία συνοδευόμενο από χάρτη δειγματοληψιών και  υλικό τεκμηρίωσης των δειγματοληψιών (ημερολόγιο δειγματοληψιών, φωτογραφικό υλικό).
10. Θα παραδοθούν θεματικοί χάρτες των “τύπων υποβάθμισης”.

β. Επιλογή και εφαρμογή μεθόδου αποκατάστασης των εδαφικών οικοσυστημάτων
Η επιλογή της μεθόδου αποκατάστασης θα βασιστεί στον τύπο και το μέγεθος της υποβάθμισης των εδαφικών οικοσυστημάτων κατά περίπτωση. Σύμφωνα και με τα αποτελέσματα του έργου Terra-Med θα διερευνηθούν κυρίως οι παρακάτω μέθοδοι αποκατάστασης, ως προς την χωροκατανομή τους, την ακριβή μεθοδολογία εφαρμογής και τις υλικοτεχνικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους εφαρμογής. Οι μέθοδοι αυτές είναι:
Α. Μέθοδος Φυτοεκχύλισης
Με τη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνται φυτικά είδη ικανά να συσσωρεύουν στους ιστούς τους μεγάλες συγκεντρώσεις διαφόρων τοξικών στοιχείων-ρύπων τα οποία απομακρύνονται από τη ρυπασμένη εδαφική μάζα με τη συγκομιδή των φυτών. Η μέθοδος χρησιμοποιείται κυρίως για την απομάκρυνση βαρέων μετάλλων. Τα υφιστάμενα αποτελέσματα του έργου Terra-Med ανέδειξαν τις περιοχές όπου υπάρχει πρόβλημα συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων και μετά από την ολοκλήρωση της Φάσης (α) θα χωροθετηθούν οι περιοχές αυτές θα γίνει ο καθορισμός των φυτικών ειδών και θα αναπτυχτεί το πρωτόκολλο της εφαρμογής της μεθόδου.

Β. Μέθοδος Βιοαποικοδόμησης
Με εφαρμογή της μεθόδου αυτής θα γίνει χρήση μικροοργανισμών και μικροβιακών ενζύμων για την απομάκρυνση των ρύπων από το έδαφος, όταν οι ρύποι αυτοί μπορούν να βιοαποικοδομηθούν. Η μέθοδος θα εφαρμοστεί στις περιοχές που έχει παρατηρηθεί κατά την υλοποίηση του έργου Terra-Med ρύπανση από υδρογονάνθρακες και απόβλητα των βιομηχανιών πετρελαίου. Κατά την υλοποίηση της Φάσης (α) θα προσδιοριστεί με ακρίβεια και ο τύπος και η έκταση τέτοιας μορφής υποβάθμισης, αλλά θα προσδιοριστούν και οι δυνατότητες των υφιστάμενων βιοκοινοτήτων των εδαφικών οικοσυστημάτων να συμβάλλουν στο πλάνο βιοαποικοδόμησης.

Γ. Μέθοδος έκπλυσης του εδάφους
Η μέθοδος αυτή θα εφαρμοστεί σε εδάφη με καλή δομή και ικανότητα στράγγισης. Θα διανοιχτεί αποστραγγιστική τάφρος στην οποία μέσω των βροχοπτώσεων αλλά και της προσθήκης κατάλληλων εκχυλιστικών και νερού θα γίνει απομάκρυνση των ρύπων μέσω στράγγισης. Η απομάκρυνση εν συνεχεία των διαλυτοποιημενων ρύπων στο νερό είναι μια αρκετά πιο εύκολη διαδικασία και μπορεί να υλοποιηθεί τόσο με άντληση των ρυπασμένων υδάτων, όσο και με αξιοποίηση των υγροτοπικών λειτουργιών.

Δ. Μέθοδος απομάκρυνση εδάφους
Σε περιπτώσεις όπου δεν αναμένεται να δώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα καμία από τις παραπάνω μεθόδους, ή όπου υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση στερεών απόβλητων στο έδαφος (πλαστικά, λάστιχα, σίδερα, κ.λ.π.) θα πραγματοποιηθεί εκσκαφή και απομάκρυνση όγκου εδάφους. Το έδαφος που θα απομακρυνθεί θα αντικατασταθεί από έδαφος καλής ποιότητας για την στήριξη των λειτουργιών σύμφωνα με το πλάνο ανάπτυξης (χώροι πρασίνου, κ.λ.π.).

Τα ανωτέρω αναφερόμενα αντικείμενα θα αναπτυχθούν υπό τη μορφή τεχνικών εκθέσεων, ανά φάση ως εξής:

 Φάση 1: Ενδιάμεσο παραδοτέο με την καταγραφή των δειγματοληψιών
 Φάση 2: Τελικό παραδοτέο με την αξιολόγηση της υποβάθμισης ανά εδαφική ζώνη
 Φάση 3: Θεματικοί χάρτες των  “μεθόδων αποκατάστασης”
 Φάση 4: Πρωτόκολλα μεθοδολογιών ανά μέθοδο αποκατάστασης
 Φάση 5: Τεχνικο-οικονομική ανάλυση των έργων αποκατάστασης

Η συνολική διάρκεια της παρούσας προγραμματικής συμβάσεως ορίζεται σε δώδεκα (12) μήνες από την υπογραφή της.
 

 

 

 

Πηγή: http://www.thessnews.gr/ (1, 2)